Dünya ve Türkiye ekonomik krizle çalkalanırken, bazı Avrupa ülkeleri iflas ettiklerini açıklarken biz nereye gidiyoruz?
Bu sorunun cevabı gerçekten çok zor. Döviz sürekli hareket halinde, tam olarak ne olacağı kestirilemiyor ama ABD'de Barack Obama başkan seçildiği için ekonominin düzeleceği ve rayına oturacağı düşünülüyor.
20 Ocak 2009 tarihine kadar Obama resmen başkan olamayacağı için ekonomideki dalgalanmalar devam edecektir. Obama resmen başkanlık koltuğuna oturduktan sonra bir rahatlama hissedilebilir. Bunun sebebi Obama'nın dünyanın ekonomi çevreleri tarafından o koltuğa getirilmesidir. Ekonomi çevreleri halkı değil ama kendi ceplerini düşündükleri ve bu krizden ilk defa zararlı çıktıkları için Obama'nın kampanyasına hem maddi hem manevi destek verdiler ve Obama'nın kazanmasını sağladılar. Obama da bu desteğe kayıtsız kalmayacak ve dünyaya para arzını arttıracaktır.
Dolar ne olacak?
Doların eski seviyesine gelmese bile 1.30-1.35 ytl civarına ineceğini ve o aralarda gezineceğini tahmin ediyorum. Bu sebeple paranızı YTL'de tutmanızı tavsiye ederim.
Ev alacaklar ne yapacak?
Ev fiyatları kriz ve Mortgage sisteminin çökmesi sebebiyle %30 düştü çünkü arz fazlası oluştu. Arz artar talep düşerse fiyatlarda her zaman düşecektir. Şu an elinde nakit parası olan ya da en azından ev parasının yarısı olan ev alabilir, ev alımı için en uygun zamandayız.
Küçük yatırımcı ne yapmalı?
Özellikle 100.000 ytl ve üzeri parası bulunanlar Toki ve Kiptaş projelerinden şu ara ev alabilirler. Toki ve Kiptaş sosyal konut projelerinde "üzerinize başka ev bulunmama" şartını kaldırdı yani üzerinize ev bile olsa sosyal konut alabilirsiniz. Krizden çıktığımız zaman fiyatlar eski düzeyine yükselecek hatta artacaktır. Bu sebeple %30 ile %50 arasına kar elde edebilirsiniz.
Dünya ekonomisi 1929 yılında olduğu gibi tekrar çökecek mi?
Aynı şekilde çökmesi çok zor çünkü 1929 ekonomik buhranında dünya birbirine bu kadar bağlı değildi, ülkeler ortak kararlar alamadılar, 1. dünya savaşının etkileri geçmemişti ve küçük şirketler bu sebeple birleşmek zorunda kalmıştı. Bu sebeple dünya genelinde büyük tekeller oluşmuş ve dünyanın yönetimi 200 büyün firmanın eline geçmişti.
Şimdi ise dünya birlikte hareket ediyor ve ülkelerin merkez bankaları aldıkları kararları ortaklaşa alıyor.
O zaman da küçük firmalar yok oldu şimdi de yok oluyor. Dünya giderek kaynaklarını tüketiyor ve tekelleşme artıyor. Ancak şu anki durum 1970'lerden sonra başladığı ve uzun zamana yayıldığı için aşırı şekilde hissedilmiyor. 1929 ekonomik buhranında ise her şey 1 sene içinde olup bitti ve ekonomi hiç bir ek dayanağı olmadan krize yakalandı.
1929 yılında da bankacılık sistemi çöktü şimdide yara aldı ama durum aynı değil. Çünkü şu anki bankacılık sisteminde yer alan bankalar çok uluslu ve bir ülkede batsalar bile diğer ülkelerdeki kaynakları ile ayakta kalabilirler.
Türkiye Ekonomisi düzelecek mi?
Göstergeler düzeleceği yönünde. Yöneticiler bazı başarısız hamleler yapsalar bile daha önce ortaya çıkan ekonomik büyüme ve merkez bankasında oluşan döviz ve altın rezervleri biraz rahat nefes almamızı sağladı.
Ancak bu nefes almalar hep makro boyutta olduğu için normal vatandaşlar bundan faydalanamadılar. Başta bulunanlar artık ekonomik politikalarını kendilerini seçen halk için faydalı olacak şekilde belirlemeliler. Artık makro değil mikro düzeyde iyileştirme çalışmaları başlatılmalı.
Mikro düzeyde iyileştirme çalışmaları hemen başlatılsa bile etkisi en erken 6 ay sonra kendini gösterecektir. Bu sebeple sabırlı olmak ve dünyayı iyi takip etmek gerekecektir.
Özellikle tekstil sektörü bu krizden önemli yaralar aldı, bu yaraların iyileştirilmesi ve insanların işsiz kalmaması için devletin bir anca önce düşük faizle tekstil sektöründeki üreticilere kredi vermesi gerekiyor. Krizlerde alınacak bu küçük önlemler en az hasalar krizin atlatılmasına sebep olacaktır.
Türkiye'nin milli gelirinin büyük bir bölümünü yurt dışına ihraç ettiği tekstil ürünleri oluşturuyor. Bu gelirin düşmemesi için her türlü önlemin alınması gerekiyor.
Son olarak asla yatırımı tek bir alana yapmayın. (Ev hariç) Eğer elinizde 900 ytl varsa bunu 3 parçaya bölün. 300 ytl'si ile döviz, 300 ytl'si ile altın, 300 ytl'si ile hazine bonosu alın. Yüklü miktarda paranız varsa emlak sektöründe değerlendirmenizi tavsiye ediyorum.
ÖNEMLİ;
Bu yazıda yer alan bilgiler tamamen tavsiye amaçlıdır. Bilgilerin doğrulukları piyasa incelenerek elde edilmeye çalışılmıştır ancak %100 doğru oldukları garanti edilmemektedir. Bu bilgiler doğrultusunda yapılacak her türlü işlemde işlemi yapan kişi sorumludur.
Bu bilgiler sebebiyle oluşacak her türlü maddi ya da manevi kayıptan (zarardan) Karalama Defteri ve yazıyı yazan yazar sorumlu tutulamaz.
